पीक कीड रोग सर्वेक्षण सल्ला प्रकल्प (क्रॉपसॅप): शेतकऱ्यांचा मित्र

पीक कीड रोग सर्वेक्षण सल्ला प्रकल्प (क्रॉपसॅप) हा महाराष्ट्र राज्यातील कृषी विभागाने सुरू केलेला एक महत्त्वपूर्ण उपक्रम आहे. या प्रकल्पाची सुरुवात २००९ मध्ये महाराष्ट्र शासनाच्या कृषी विभागाने हा प्रकल्प राबवण्यास सुरुवात केली. या प्रकल्पाचा मुख्य उद्देश शेतकऱ्यांना योग्य वेळी पीक कीड आणि रोगांविषयी माहिती देऊन त्यांचे नुकसान टाळणे आणि उत्पादनवाढ साधणे हा होता

कार्यपद्धती:

राज्यातील निवडक तालुक्यांमध्ये दर आठवड्याला कृषी पर्यवेक्षक आणि सहाय्यक निश्चित प्लॉटमध्ये पिकांची निरीक्षणे घेतात.

फेरोमोन सापळे आणि इतर तंत्रज्ञानाचा वापर करून ते कीड आणि रोगांचा प्रादुर्भाव तपासतात.

कृषी विद्यापीठांचे शास्त्रज्ञ या निरीक्षणांचे विश्लेषण करतात आणि दर सोमवारी आणि गुरुवारी ऑनलाईन संकेतस्थळावर तालुका निहाय उपाय योजना सुचवतात.

शेतकरी हे कृषी विभागाच्या मोबाईल ॲप द्वारे त्वरित माहिती मिळवू शकतात आणि त्यानुसार नियंत्रण उपाययोजना करू शकतात.

डेटा संकलन आणि विश्लेषण

केंद्रीय डेटा सेंटर: सर्वेक्षणाच्या नोंदी एका केंद्रीकृत डेटा सेंटरमध्ये पाठवण्यात येतात, जिथे त्यांचे विश्लेषण केले जाते. तज्ञ आणि वैज्ञानिक या डेटाचे सखोल विश्लेषण करतात.

तज्ञांचा सल्ला: विश्लेषणानंतर, तज्ञ शेतकऱ्यांना योग्य उपाययोजना सुचवतात. यात कीटकनाशकांचा वापर, जैविक नियंत्रण उपाय, आणि सुधारित शेती पद्धतींचा समावेश असतो.

सल्ला व मार्गदर्शन

एसएमएस आणि व्हॉट्सअ‍ॅप संदेश: शेतकऱ्यांना त्यांच्या मोबाईलवर एसएमएस आणि व्हॉट्सअ‍ॅपद्वारे सल्ला व सूचना दिल्या जातात. यामुळे त्यांना त्वरित आणि सोप्या पद्धतीने माहिती मिळते.

कृषी मेळावे आणि प्रशिक्षण: कृषी विभागाच्या तर्फे वेळोवेळी कृषी मेळावे आणि प्रशिक्षण सत्रे आयोजित केली जातात. यात शेतकऱ्यांना नवीन तंत्रज्ञान, पद्धती, आणि कीड व्यवस्थापन उपाययोजनांची माहिती दिली जाते.

शपातळीवर नावाजला गेलेला प्रकल्प

क्रॉपसॅप प्रकल्पाने आपल्या कार्यक्षमता आणि यशामुळे राष्ट्रीय पातळीवर मोठी प्रशंसा मिळवली आहे. याच्या अंतर्गत शेतकऱ्यांना वेळेवर व योग्य माहिती मिळाल्यामुळे त्यांची पीक उत्पादनक्षमता वाढली आहे. याशिवाय, कीड आणि रोगांचे प्रमाण कमी झाल्यामुळे त्यांच्या उत्पन्नातही वाढ झाली आहे.

नॅशनल एग्रीकल्चर इनोव्हेशन प्रोजेक्ट: या प्रकल्पाला नॅशनल एग्रीकल्चर इनोव्हेशन प्रोजेक्टच्या अंतर्गत गौरवण्यात आले आहे. या प्रकल्पाच्या माध्यमातून महाराष्ट्र राज्यातील शेतकऱ्यांना दिलासा मिळाला आहे.

अन्य राज्यांमध्ये अनुकरण: महाराष्ट्राच्या यशस्वी प्रकल्पाच्या आधारे इतर राज्यांनीही आपापल्या पातळीवर असेच प्रकल्प सुरू केले आहेत. यामुळे राष्ट्रीय स्तरावर कृषी उत्पादनक्षमता वाढली आहे.

शेतकरी मासिक: 1965 पासून शेतकऱ्यांचा विश्वासू मित्र

श्री यशवंत गव्हाणे (कृषी पर्यवेक्षक, सावंतवाडी)

सहाय्यक कृषी अधिकारी, परिवार

सन १९६५ पासून कृषी विभागामार्फत   शेतक-यांच्या सेवार्थ दरमहा प्रसिध्द करण्यात येत असून या मासिकामध्ये कृषी विद्यापीठाचे तज्ञ आणि कृषी व संलग्न खात्याचे अधिकारी यांचे लेख तसेच कृषी क्षेत्रात काम करणा-या संस्था आणि कृषी क्षेत्रातील प्रगतशील शेतकरी यांच्या यशोगाथा प्रसिध्द करण्यात येतात. बदलत्या काळाची गरज ओळखून शेतीसंबंधी इतर पुरक व्यवसाय, बाजार व्यवस्थापन, कृषीप्रक्रिया, निर्यातक्षम शेतीसाठी महत्वाचे निकष, राष्ट्रीयकृत बँका मार्फत  देण्यात येणाऱ्या सुविधा/ मदती बाबतची माहिती तसेच कृषी व संलग्न विभागाच्या विविध योजना इत्यादी माहिती प्रसिध्द करण्यात येते. राज्यातील शेतकऱ्यांना आधुनिक कृषी तंत्रज्ञान, कृषीविषयक झालेले संशोधन वेळोवेळी या मासिकाच्या माध्यमातून दरमहा उपलब्ध करुन देण्यात येते.

मासिकाची वर्गणी:

शेतकरी मासिकाची वार्षिक वर्गणी रुपये ४००/तर द्विवार्षिक वर्गणी रूपये ८००/-  राहील  तर किरकोळ अंकाची किंमत  कपये ३५  आहे .मासिकाची वार्षिक व्दिवार्षिक वर्गणी रक्कम शेतकरी मासिक कार्यालयात रोखीने भरता येणार नाही. वर्गणीची रकम क्षेत्रीय कार्यालयाकडून कोषागार चलनाने किंवा  ग्रास प्रणालीमार्फतच स्वीकारली जाते तसेच वैयक्तिक शेतकरी वर्गणी मनीऑर्डरव्दारे शेतकरी मासिक कार्यालयास पाठवू शकतात. 

सन २०१३-१४ बा वर्षापासून संगणकीय ग्रासप्रणालीतून (Government Receipts Accounting System- GRAS) महसूल जमेची

रक्कम  ऑनलाईन पध्दतीने भरण्याची कार्यपध्दती विकसित करण्यात आली आहे. ऑनलाईन पध्दतीने वर्गणी भरताना पुढील प्रमाणे वर्गणी भरता येते.

1. Intermet Banking (नेट बैंकिंग) अथवा डेबिट व क्रेडीट कार्ड मार्फत

2. Accross Bank Counter सर्व बँक , चलन बँकेत भरायचे असल्यास पर्याय निवडावा

3. UPI ने भरायचे असल्यास UPI ID टाकून वर्गणी भरता येईन, उदा. Phone Pay, Google Pay

त्यानुसार वर्गणीदारांनी GRAS प्रणालीव्दारे वर्गणी  भरणा करून चलनाची प्रत व पत्त्यांची वावी पिनकोड सह शेतकरी मासिक कार्यालयास agrishetkari@gmail.com या ईमेल-आयडीवर अथवा पोस्टाने  पाठवावी 

 कार्यालयाचा पत्ता-शेतकरी मासिक, समिती सभागृह दूसरा मजला, साखर संकुल, शिवाजीनगर, पुणे ४११००५) पाठवावी  कार्यालयाशी पत्रव्यवहार करताना संबंधित वर्गणीदाराने त्यांचा सभासद क्रमांक व वर्गणीचा कालावधी नमूद करणे आवश्यक राहील, तसेच कोषागार चलनाची मुळप्रत पाठवणे .वर्गणीदार होण्यासाठी शेतकरी मासिक अंकाच्या मनावरील QR कोड Scan करावा .

जाहिरात -

शेतकरी मासिकामध्ये शासकीय स्वरुपाच्या जाहिराती स्विकारण्यात येतात. प्रत्येक महिन्याच्या १० तारखेपर्यंत जाहिराती प्राप्त झाल्यास पुढील महिन्याच्या अंकामध्ये प्रसिद्धीसाठी सदरच्या जाहिरातींचा समावेश करण्यात येईल, तसेच जाहिरात देण्यापूर्वी शेतकरी मासिक कार्यालयास (०२०-२५५२७३३१) या दूरध्वनीवर संपर्क साधावा, जाहिरातीचे आर्टवर्क आकारानुसार पी.डी.एफ. फॉरमॅट मध्ये agrishetkari@gmail.com या इ-मेल वर पाठवावे शासनाने शेतकरी मासिकामध्ये प्रसिद्ध करावयाच्या जाहिरातीचे दर निश्चित केलेले आहेत

#शेतकरीमासिक #कृषी #शेती #महाराष्ट्र #भारत #कृषीविज्ञान #तंत्रज्ञान #यशस्वीशेती #किसान #अन्नधान्य #उत्पन्न #बाजारपेठ #जाहिरात