पीक कीड रोग सर्वेक्षण सल्ला प्रकल्प (क्रॉपसॅप) हा महाराष्ट्र राज्यातील कृषी विभागाने सुरू केलेला एक महत्त्वपूर्ण उपक्रम आहे. या प्रकल्पाची सुरुवात २००९ मध्ये महाराष्ट्र शासनाच्या कृषी विभागाने हा प्रकल्प राबवण्यास सुरुवात केली. या प्रकल्पाचा मुख्य उद्देश शेतकऱ्यांना योग्य वेळी पीक कीड आणि रोगांविषयी माहिती देऊन त्यांचे नुकसान टाळणे आणि उत्पादनवाढ साधणे हा होता
कार्यपद्धती:
राज्यातील निवडक तालुक्यांमध्ये दर आठवड्याला कृषी पर्यवेक्षक आणि सहाय्यक निश्चित प्लॉटमध्ये पिकांची निरीक्षणे घेतात.
फेरोमोन सापळे आणि इतर तंत्रज्ञानाचा वापर करून ते कीड आणि रोगांचा प्रादुर्भाव तपासतात.
कृषी विद्यापीठांचे शास्त्रज्ञ या निरीक्षणांचे विश्लेषण करतात आणि दर सोमवारी आणि गुरुवारी ऑनलाईन संकेतस्थळावर तालुका निहाय उपाय योजना सुचवतात.
शेतकरी हे कृषी विभागाच्या मोबाईल ॲप द्वारे त्वरित माहिती मिळवू शकतात आणि त्यानुसार नियंत्रण उपाययोजना करू शकतात.
डेटा संकलन आणि विश्लेषण
केंद्रीय डेटा सेंटर: सर्वेक्षणाच्या नोंदी एका केंद्रीकृत डेटा सेंटरमध्ये पाठवण्यात येतात, जिथे त्यांचे विश्लेषण केले जाते. तज्ञ आणि वैज्ञानिक या डेटाचे सखोल विश्लेषण करतात.
तज्ञांचा सल्ला: विश्लेषणानंतर, तज्ञ शेतकऱ्यांना योग्य उपाययोजना सुचवतात. यात कीटकनाशकांचा वापर, जैविक नियंत्रण उपाय, आणि सुधारित शेती पद्धतींचा समावेश असतो.
सल्ला व मार्गदर्शन
एसएमएस आणि व्हॉट्सअ‍ॅप संदेश: शेतकऱ्यांना त्यांच्या मोबाईलवर एसएमएस आणि व्हॉट्सअ‍ॅपद्वारे सल्ला व सूचना दिल्या जातात. यामुळे त्यांना त्वरित आणि सोप्या पद्धतीने माहिती मिळते.
कृषी मेळावे आणि प्रशिक्षण: कृषी विभागाच्या तर्फे वेळोवेळी कृषी मेळावे आणि प्रशिक्षण सत्रे आयोजित केली जातात. यात शेतकऱ्यांना नवीन तंत्रज्ञान, पद्धती, आणि कीड व्यवस्थापन उपाययोजनांची माहिती दिली जाते.
शपातळीवर नावाजला गेलेला प्रकल्प
क्रॉपसॅप प्रकल्पाने आपल्या कार्यक्षमता आणि यशामुळे राष्ट्रीय पातळीवर मोठी प्रशंसा मिळवली आहे. याच्या अंतर्गत शेतकऱ्यांना वेळेवर व योग्य माहिती मिळाल्यामुळे त्यांची पीक उत्पादनक्षमता वाढली आहे. याशिवाय, कीड आणि रोगांचे प्रमाण कमी झाल्यामुळे त्यांच्या उत्पन्नातही वाढ झाली आहे.
नॅशनल एग्रीकल्चर इनोव्हेशन प्रोजेक्ट: या प्रकल्पाला नॅशनल एग्रीकल्चर इनोव्हेशन प्रोजेक्टच्या अंतर्गत गौरवण्यात आले आहे. या प्रकल्पाच्या माध्यमातून महाराष्ट्र राज्यातील शेतकऱ्यांना दिलासा मिळाला आहे.
अन्य राज्यांमध्ये अनुकरण: महाराष्ट्राच्या यशस्वी प्रकल्पाच्या आधारे इतर राज्यांनीही आपापल्या पातळीवर असेच प्रकल्प सुरू केले आहेत. यामुळे राष्ट्रीय स्तरावर कृषी उत्पादनक्षमता वाढली आहे.
.jpg)
कोणत्याही टिप्पण्‍या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा